Category Archives: Rezystory i kondensatory

Potencjometr

Inną, osobną grupą rezystorów są tak zwane potencjometry. Potencjometry są to rezystory w których możemy nastawić żądaną wartość rezystancji. Dlatego są one określane również mianem rezystorów nastawnych. Służą one do celów regulacyjnych np. poziomu sygnału. Potencjometry takie składają się zazwyczaj z części izolowanej pokrytej masą oporową oraz tak zwanej szczotki. Szczotka ta porusza się po masie oporowej. Rezystory nastawne mają trzy końcówki. Dwie z nich są wewnętrzne, a jedna stanowi szczotkę. Potencjometry są bardzo popularnymi elementami elektronicznym, szczególnie w starszego typu urządzeniach domowych. Potencjometrem jest na przykład gałeczka, za pomocą której zwiększamy poziom głosu w telewizorze oraz zmniejszamy. Potencjometrem również może być pokrętło, za pomocą którego dostrajamy radio starego typu. Wszystkie tego typu pokrętła i gałeczki są potencjometrami, którymi ustawiamy różnego rodzaju natężenia sygnałów. Są to bardzo użyteczne oraz potrzebne urządzenia elektroniczne, szeroko stosowane w przemyśle. Każdy z nas na pewno ma w domu urządzenie z potencjometrem zewnętrznym, choć nawet może sobie nie zdawać z tego sprawy.

Rodzaje rezystorów

Rezystory różnią się między sobą pod względem budowy oraz wielkości parametrów. Rozróżniamy następujące podstawowe rodzaje rezystorów: drutowe, warstwowe oraz objętościowe. Rezystory drutowe na cylindrze lub płytce z materiału izolowanego mają nawiniętą spiralę z drutu oporowego lub ewentualnie naniesioną warstwę oporową. Rezystor taki charakteryzuje się dużymi mocami oraz wymiarami. Ma on również dużą indukcję pasożytniczą. Rezystory warstwowe mają na cylindrze naniesioną warstwę oporową, a następnie nacięta jest na nich linia, tak, aby tworzyła bardzo długą drogę. Rezystor warstwowy charakteryzuje się bardzo małymi wymiarami oraz mocą znamionową. Ostatnią grupą rezystorów są rezystory pojemnościowe. Są one zbudowane z masy oporowej, w której są zaprasowane wyprowadzenia metaliczne. Rezystory pojemnościowe charakteryzują się sporymi wymiarami i dużymi mocami znamionowymi. Każdy z tych rezystorów jak widać ma inną budowę oraz inne wady i zalety. Powoduje to w konsekwencji, że są one wykorzystywane do różnych celów w zależności od tego, jakimi cechami się charakteryzują.

Kondensatory elektrolityczne

Kondensatory elektrolityczne jak już wiesz stanowią bardzo wyjątkową grupę kondensatorów. Charakteryzują się one tym, że zapewniają bardzo dużą pojemność. Zazwyczaj jest to wartość od stu mikrofaradów do nawet stu tysięcy mikrofaradów. Jednocześnie kondensatory te mają bardzo małe rozmiary. Różnicę miedzy normalnymi kondensatorami, a kondensatorami elektrolitycznymi stanowi ich biegunowość. Normalne kondensatory bowiem nie mają jej ustalonej, przez co możemy je dowolnie podłączać w układach elektronicznych. W kondensatorach elektronicznych biegunowość ta jest jednak bardzo ściśle określona. Tak więc, jeśli kondensator elektrolityczny podłączymy nieprawidłowo może i zazwyczaj tak się dzieje, że zostanie on uszkodzony. Dlatego na obudowie kondensatora przy jego wyprowadzeniach oznaczona jest dokładnie biegunowość, aby do takiej sytuacji nie doszło. Budowa takiego kondensatora jest bardzo prosta. Dielektrykiem w nim jest tlenek metalu, natomiast jedną elektrodą folia aluminiowa, a drugą elektrolit (katoda). Stąd właśnie określona biegunowość.

Kondensatory

Kolejną ważną grupą elementów elektronicznych są kondensatory. Podstawowym parametrem kondensatorów jest pojemność wyrażana w Faradach. Ponadto ważnymi innymi parametrami są między innymi pojemność znamionowa, którą podaje się dla temperatury pokojowej, ponieważ temperatura również ma wpływ na ten parametr. Kolejnym ważnym parametrem jest napięcie znamionowe, czyli największe napięcie, które może być przyłożone do kondensatora na trwałe i nie spowoduje to jego uszkodzenia. Ważnym parametrem jest również tolerancja, czyli dopuszczalne odchylenie wielkości. Jest ona wyrażana w procentach i za zwyczaj ma ona wartość od pięciu do dwudziestu procent. Innym, już mniej popularnym parametrem jest tangens kąta stratności, określa on straty na dielektryku. Kondensator składa się z dwóch przewodników, które nazywane są okładzinami lub elektrodami, które są rozdzielone dielektrykiem. Ładunek, który zgromadzi się na jednej z takich elektrod nazywany jest ładunkiem kondensatora. Ładunek ten jest najważniejszym parametrem kondensatorów i jego wartość jest wyrażana w Faradach. Jednak ten rząd wielkości jest zdecydowanie za duży, dlatego zazwyczaj pojemność kondensatorów określana jest w nanofaradach lub pikofaradach, ewentualnie mikrofaradach.

Rodzaje kondensatorów

Kondensatory podobnie jak rezystory możemy podzielić na kilka grup biorąc pod uwagę ich budowę oraz zastosowanie, a przede wszystkim właściwości jakimi się charakteryzują. Kondensatory możemy podzielić na kondensatory: zwijane, warstwowe, rurkowe, papierowe, mikkowe oraz specjalne – elektrolityczne, które stanowią wyjątkową grupę kondensatorów. Kondensatory zwijane charakteryzują się tym, że dielektrykiem jest papier kondensatorowy, natomiast elektrody stanowi cienka folia lub warstwa aluminiowa. Papier taki jest nasycany specjalnym olejkiem kondensatorowym i umieszcza się go w obudowie. Kolejnym rodzajem kondensatorów jest kondensator warstwowy. Dielektrykiem jest warstwa ceramiczna, natomiast elektrodami są warstwy srebra wtopione w ową ceramiką. Podobnie sprawa wygląda w kondensatorach rurkowych, jednak mają one troszkę inną budowę. Jeśli chodzi natomiast o kondensatory papierowe, to jak nazwa wskazuje dielektrykiem jest papier, a okładzina jest to folia aluminiowa. Kondensatory mikkowe z kolei składają się z okładziny, którą jest cienka warstwa srebra naniesiona na płytki mikkowe. Wyjątkową grupę kondensatorów stanowią kondensatory elektrolityczne.

Łączenie oraz zastosowanie kondensatorów

Jeśli chodzi o aspekt łączenia kondensatorów to podobnie jak w przypadku rezystorów rozróżniamy dwa typy połączenia. Kondensatory bowiem możemy łączyć razem szeregowo lub równolegle. Inaczej już wygląda zachowanie się właściwości tych kondensatorów niż w przypadku poznanych już rezystorów. Jeśli kondensatory połączymy szeregowo to pojemności nasze zostaną zmniejszone. Takie połączenie bowiem jest równe odwrotności sumie wszystkich pojemności kondensatorów, które łączymy. Takie połączenie jest jednak bardzo rzadko stosowane w układach. Dużo popularniejszym rozwiązaniem jest równoległe, to pojemność zastępcza będzie równa sumie wszystkich pojemności kondensatora. Oznacza to nie mniej, nie więcej że pojemność w takim układzie wzrośnie. Jak widać, odwrotnie było w rezystorach, gdzie pod uwagę braliśmy oczywiście rezystancję, a nie pojemność. Kondensatory mają bardzo duże zastosowanie w układach elektronicznych. Są one przeważnie stosowane w urządzeniach elektroenergetycznych wysokiego napięcia oraz wszelakich układach elektronicznych do bardzo różnych celów. Mogą być przykładowo wykorzystane w układaj prostowniczych.

Rezystory

Podstawowym elementem elektronicznym jest rezystor. Inaczej można go nazwać opornikiem właściwym. Podstawowym parametrem rezystorów jest jak nie trudno się domyśleć rezystancja wyrażona w Ohmach. Ponadto istnieją również takie parametry jak: moc znamionowa, czyli największa dopuszczalna moc, jaka może zostać wydzielona na odpowiednim rezystorze, napięcie znamionowe, czyli takie maksymalne napięcie, które nie spowoduje uszkodzenia lub zmiany właściwości rezystora. Ponadto istnieje również taki parametr rezystorów jak tolerancja, czyli dopuszczalne odchylenie wielkości wyrażone w procentach. Rezystory mają bardzo bogate zastosowanie. Znajdują się one bowiem w układach wielkiej częstotliwości, małej częstotliwości, w układach pojemnościowych oraz w obwodach prądu stałego. Rezystory możemy łączyć na dwa sposoby – łączenie rezystorów szeregowe oraz łączenie rezystorów równoległe. W połączeniu szeregowym zwiększa się rezystancja wypadkowa, ponieważ jest ona sumą wszystkich rezystancji. Jeśli weźmiemy pod uwagę połączenie równoległe to rezystancja zastępca zmniejszy się. Jest to bowiem odwrotność sumy wszystkich rezystancji, jakie użyliśmy do połączenia w naszym badanym obwodzie elektrycznym.